Voorjaarscursus 2012

De kunstgeschiedenis in een cursus van tien colleges, de meeste geïnspireerd op een actuele tentoonstelling of gebeurtenis.

Niveau: geschikt voor instappers en routiniers.
Kosten voor tien colleges: 110 euro
Vijf colleges naar keuze: 60 euro
Losse lessen: 15 euro 

Tijdstip en locaties
U kunt de cursus naar verkiezing volgen op donderdagavond, vrijdagochtend of vrijdagmiddag:

donderdagavond 20.00-22.00  De Olympus, Hygiëaplein 8-10, Amsterdam-Zuid (Stadionbuurt)
vrijdagochtend 9.30-11.30       MFC Binnenhof, Arent Janszoon Ernststraat 112, Amsterdam-Zuid (Buitenveldert)
vrijdagmiddag 12.30-14.30      Maarten Lutherkerk, Dintelstraat 134, Amsterdam-Zuid (Rivierenbuurt)

De cursus loopt van 12 en 13 januari tot en met 22 en 23 maart 2012

Het programma in volgorde (De lessen op de Olympus zijn steeds een dag eerder):

13/1 Parijs, stad van de moderne kunst 1900-1940 (n.a.v. expositie HGM 15/10 2011-29/1 2012)
Nadat kunstenaars van heinde en ver zich eind negentiende eeuw in de wijk Montmartre vestigden, werd na 1900 Montparnasse de voornaamste vestigingsplaats voor de internationale avant-garde. Hier ontstonden stijlen als fauvisme, kubisme, orphisme en surrealisme. Spil van de avant-garde waren muzen en mecenassen als Kiki de Montparnasse, Peggy Guggenheim, de markiezin Casati, Nancy Cunard, Suzy Solidor en Marie-Laure de Noailles. Zij steunden de schilders door opdrachten en publiciteit - en hielden daar een massa portretten aan over van uiteenlopende kunstenaars als Picasso, Kisling, Foujita, Kees van Dongen, Man Ray, Brancusi, Tamara de Lempicka, Picabia en Dalí.

20/1 Exotiek en erotiek: Jan Sluijters, Leo Gestel en het Luminisme (n.a.v. expositie Jan Sluijters, Singer Museum 16/9 2011 - 5/2-2012)
De virtuoze schilder jan Sluijters voelde zich in alle stijlen even thuis, als het maar opzichtig en avantgarde was. om die reden stuitte zijn werk aanvankelijk op veel tegenstand, vooral van de Rijksacademie. Hij liet zich beïnvloeden door tal van Parijse schilders en stromingen en richtte de eerste Nederlandse avant-gardebeweging van de eeuw op, samen met Leo Gestel en Piet Mondriaan: het Luminisme.
Tijdens de Eerste Wereldoorlog vervaardigde hij een groot aantal spotprenten voor de Nieuwe Amsterdammer; later kwam hij in rustiger vaarwater en maakte hij vele societyportretten, maar ook portretten van zwarte Nederlanders, hoewel zijn naam verbonden blijft aan exotische danseressen en erotische modelstudies.

27/1 Nieuwe sculptuur in Nederland 1980-2010 (n.a.v. expositie Herman Makkink, Boijmans -19/2)
In de jaren tachtig kreeg de sculptuur in Nederland een belangrijke nieuwe impuls, die van het postmodernisme. Figuratief was ineens niet meer ouderwets, maar bij uitstek geschikt om een brug te slaan naar het publiek. Nog altijd wordt de openbare ruimte opgesierd door beelden die aansluiten bij de alledaagse belevingswereld, zoals speelgoedbeesten, koekoeksklokken, kerstkaarten en huiselijke vormen in baksteen, zoals Herman Makkink doet.

03/2 Literatuur: Virgilius' Aeneis - de Romeinse Gijsbrecht van Amstel (n.a.v. nieuwe vertaling van Piet Schrijvers)
Vergilius schreef zijn bestseller voor keizer Augustus, om diens geslacht van een mythologische, ja zelfs goddelijke afkomst te voorzien: de held Aeneas, voorvader van Romulus en Remus en ook Caesar en Augusstus, is de zoon van Venus en ontvlucht het brandende Troje om elders een nieuw Troje te stichten. na vele avonturen,mt name aan het hof van koningin Dido, stichtster van Carthago, bereikt hij Italië...
door de eeuwen heen, maar met name in de late middeleeuwen, de achttiende eeuw en het neoclassicisme, heeft de Aeneis de Europeanen aangesproken. Buiten vele schilderijen zijn ook de nodige opera's aan het boek gewijd. Purcell en Berlioz leggen veel nadruk op de tragische liefdesgeschiedenis met Dido.

10/2 Expressionisme, surrealisme, Bauhaus: Paul Klee (n.a.v.Klee en Cobra: Het begint als Kind, Cobramuseum 28/01-22/4)
De Duitse schilder Paul Klee - later Zwitser geworden - wordt bij het expressionisme ingedeeld, maar ook bij het surrealisme; hij exposeerde met zowel de Blaue Reiter in München als met de surrealisten in Parijs. Hij ontwikkelt een zeer individuele stijl om de onderbewuste geest en de fantasie uit te drukken. Na een reis naar Tunis in 1914 wordt zijn werk abstracter en kleurrijker. Zowel zijn beide ouders als zijn vrouw Lily en hijzelf zijn musici en veel van zijn werk is dan ook als pictorale muziek op te vatten, zoals fuga's van Bach.
In 1919 krijgt Klee, samen met zijn Balue Reiter-collega Kandinsky, een docentaanstelling aan het net opgerichte Bauhaus in Weimar. Na de machtsovername door de nazi's trekt hij zich terug in Zwitserland, waar een slopende spierziekte wordt geconatsteerd, waardoor zijn latere werk veel van de onbekommerdheid van weleer mist. Klee sterft in Bern in 1940. De tentoonstelling in het Cobramuseum toont zowel de gelijkenissen als de verschillen in de werkwijze en opvatting van Klee en Cobra over de rol en betekenis van het kind. Dit komt tot uiting in de verbeelding van het kind, fantasiedieren, maskers en groteske gezichten, acrobatiek, maar ook de agressie tussen kinderen onderling. Moderne kunstenaars als Klee, Jorn en Appel hebben de belevingswereld van het kind vertaald in radicaal nieuwe
kunst, die tot op de dag van vandaag kleurrijk, expressief, spontaan, rauw en puur is.

17/2 De beeldhouwer Jacques Lipchitz en het Kubisme (n.a.v expositie Beelden aan Zee 30/01-3/6)
Jacob Lipchitz wordt in 1891 geboren in Litouwen. Tegen de wil van zijn vader, een Joodse bouwondernemer, maar geholpen door zijn moeder, gaat hij na zijn schoolopleiding in 1909 naar Parijs om kunst te studeren. Zonder geldige papieren arriveert hij in Parijs, waar hij zich laat inschrijven aan de École des Beaux Arts en de Académie Julian. In 1913 ontmoet hij via de Mexicaanse kunstenaar Diego Rivera de kubisten Picasso, Juan Gris en Oleksandr Archipenko. Hij is een van de eerste beeldhouwers die de nieuwe stijl toepassen. Lipchitz is tot 1940 een van de kernleden van de zogeheten Ecole de paris, een los verband van buitenlandse avant-gardekunstenaars in Parijs, onder wie - buiten de genoemde - Chaim Soutine, Amedeo Modigliani, Marc Chagall en Moïse Kisling.
In 1940 vlucht hij naar de Verenigde Staten, waar hij in expressieve bronzen ageert tegen de nazi's, en in 1958 Amerikaans staatsburger wordt. In 1973 overlijdt Lipchitz op Capri.

24/2 Het symbolistische landschap, van Van Gogh tot Kandinsky (n.a.v. expositie Dreams of Nature, symbolisme van Van Gogh tot Kandinsky, Van Gogh Museum 24/2-17/6)
Het symbolisme is een toonaangevende stroming in de schilderkunst in de late negentiende eeuw, die voortkomt uit de filosofie en poëzie en nauw verbonden is met muziek. In hun landschappen verbeelden symbolisten hun visie op de dood, dromen, oneindigheid en de kosmos, gevoelens van nationalisme of ideeën over de wetenschap en de moderne tijd. Böcklin, Stuck en Puvis de Chavannes laten zich inspireren door de klassieke oudheid en mythologie. Anderen, zoals Signac en Gauguin, zoeken het paradijs op ongerepte plekken, Munch en Malczewski proberen de poort naar het onderbewustzijn open te duwen en schilderen dromen en visioenen, de wereld achter de waarneembare werkelijkheid. Whistler, Degouve de Nuncques en Khnopff transformeren de stad in een mysterieus, droomachtig landschap, ontsproten aan herinnering en verbeelding. In hun zoektocht naar manieren om het hogere en het spirituele uit te drukken, leggen veel kunstenaars verbanden tussen schilderkunst en muziek (Whistler, Signac, Ciurlionis) en worden de eerste stappen richting de abstractie gezet (Mondriaan en Kandinsky).

09/3 Alexander Calder en de Surrealistische sculptuur (n.a.v. Alexander Calder, beweging in de ruimte, HGM 11/2-28/5)
De Amerikaan Alexander Calder vestigt zich in de jaren twintig in Parijs, waar hij aansluiting vindt bij de jonge surrealisten. Zijn opmerkelijke portretten in ijzerdraad leveren hem zijn eerste erkenning als kunstenaar op, maar vormen tevens de opmaat tot zijn abstracte, bewegende sculpturen in primaire kleuren, de 'mobiles'. Voor het eerst in de geschiedenis wordt beweging een element van een kunstwerk. Als wereldberoemd kunstenaar krijgt hij later de ene prestigieuze, monumentale opdracht na de andere en ontwikkelt hij zijn 'stabiles'. Calder wordt in de jaren zestig geëerd als aartsvader van de Kinetische kunst.

16/3 Japonisme in de moderne kunst in Europa 1860-1900 (n.a.v. Bonnard, Vuillard, Denis, profeten van de avant-garde, Hermitage 27/3-14/9)
Na de gedwongen openstelling van Japan in 1853 komt een gestage stroom Japanse goederen naar het westen op gang: kimono's, lakwerk, porselein en bovenal prenten. Die zijn zo goedkoop dat elke avant-gardekunstenaar zich er wel een verzameling van kan permitteren. Ze hebben een enorme invloed op de ontwikkeling van de moderne kunst van de negentiende eeuw. Van Whistler en Manet tot Van Gogh, Gauguin en de Nabi's worden ze gewaardeerd om de grote, omlijnde kleurvlakken, de gedurfde afsnijdingen, het dubbele perspectief en de vlakdecoratieve werking.

23/3 De Bergense School: Hollands expressionisme  (n.a.v. expositie Else Berg en Mommie Schwarz (JHM maart 2012)
Vanaf 1915 kwamen in het Noord-Hollandse Bergen vele schilders bijeen om de lommerrijke omgeving vast te leggen in een losse, expressionistische stijl. De schilderijen van Leo Gestel, Dirk Filarski, Else Berg, Arnout Colnot, Gerrit van Blaaderen, Mommie Schwarz en anderen werden massaal gekocht door de rijkeluiszoon Piet Boendermaker, die het zwikje armoedzaaiers vaak meenam voor autoritjes en zijn collectie tentoonstelde in het Stedelijk Museum. De voor de dienstplicht gevluchte Henri Le Fauconnier mengde het donkere expressionisme met een dosis Parijs' kubisme.
Rond de in Bergen gevestigde Charlie Toorop zwermde eveneens een losse groep kunstenaars die de Bergense School wordt genoemd, zoals John Rädecker, Edgar Fernhout en Wim Schuhmacher.

Inschrijven kunt u hier

Bij schriftelijk inschrijven graag vermelden welke locatie uw voorkeur heeft. Het is mogelijk lessen op een andere locatie te volgen
dan opgegeven als het een keer niet uitkomt.
Nadere informatie: Michel Didier, 020-7704197 en 06-24217678

 MFC Binnenhof,Arent Janszoon Ernststraat 112, Amsterdam-Zuid (Buitenveldert)
De Olympus, Hygiëaplein 8-10, Amsterdam-Zuid (Stadionbuurt)
Maarten Lutherkerk, Dintelstraat 134, Amsterdam-Zuid (Rivierenbuurt)